Os elementos defensivos marcan o terreo. Terrapléns, muros de pedra e foxos delimitan un espazo antigamente poboado polos habitantes do Castelo de Valencia do Sil. Situado en esporón ou media ladeira, a uns 700 metros sobre a localidade vilamartinesa do mesmo nome, dende este castro conséguese un dominio visual da parte baixa do val, o que lles confería ós seus poboadores un control estratéxico.
Os castros constitúen o modelo de hábitat que caracterizou o primeiro milenio antes de Cristo e representan, segundo os expertos, un dos segmentos máis signiciativos do Noroeste peninsular. A cronoloxía do Castelo de Valencia do Sil está por determinar, aínda que si está constatada a súa ocupación durante a época romana e mesmo tardorromana. Dos existentes en Valdeorras este asentamento é dos poucos que teñen sido obxecto de excavacións, neste caso por parte dun grupo de afeccionados ó mundo da arqueoloxía que naceu na comarca nos anos 60: Os Escarbadores.
Estaba coordinado, principalmente, por Ricardo Mosquera, profesor do instituto do Barco, e por Joaquín Gurriarán, se ben contaban co asesoramento de investigadores recoñecidos como Fermín Bouza Brey, Ferro Couselo ou Xaquín Lorenzo. Foi precisamente no Castelo onde realizaron a primeira das súas campañas arqueolóxicas.
Texto: Ángeles Rodríguez Foto: G.A. Os Escarbadores. Museo Arqueolóxico Provincial de Ourense
