Din que debeu ser unha das maiores fortalezas medievais de Galicia e que foi cedido, xuntamente co señorío, por Enrique II a Don Pedro Ruíz de Sarmiento, conde que foi de Ribadavia. Está encravado nunha zona elevada dende a que antigamente podía controlarse os arredores da desembocadura do río Arenteiro no Miño, nun entorno moi próximo á fronteira con Portugal e á provincia de Pontevedra.
Nas súas orixes este encrave, convertido despois en fortaleza, era un lugar de enterramento. De feito aínda poden verse restos dunha importante necrópole de pedra altomedieval, datada no século IX, ademais de cadaleitos antropoides da antiga capela de San Xes, primitiva edificación que se erguía neste mesmo lugar antes da construcción do castelo.
Do antigo esplendor deste conxunto fortificado dan testemuño os restos que aínda hoxe se conservan na capital da comarca do Ribeiro. “Arcos do Románico pero principalmente góticos vense no seu interior, coma tamén torres da muralla, uns cadrados, outros circulares; pero na parte máis alta non se encontra a torre da homenaxe habitual, senón a cheminea da residencia señorial. Ó Norte está a entrada principal en arco semicircular sobre a que campea o orixinal escudo da familia, entre filacterías con letra gótica”.
Esta é a descrición que Francisco Javier Limia Gardón fai da paisaxe medieval que ofrece o castelo nunha guía sobra a comarca do Ribeiro. Bótanse en falta, sen embargo neste conxunto construtivo os elementos defensivos propios deste tipo de arquitectura, como é o caso das almeas ou a torre de homenaxe. O castelo ribadaviense foinos perdendo co paso dos séculos.
Texto: Ángeles Rodríguez Foto: Carlos G. Hervella
(Máis información na edición en papel do periódico O Sil).
